Het verschil tussen user interface en user experience designer

Het is een vraag, die blogs rommelig beantwoorden. Dat ontwerpers er maar over blijven schrijven, geeft wel aan dat er veel onzekerheid over is. Die onzekerheid en hun definities verbazen me.

Een samenvatting van deze artikelen: een UX ontwerper ontwerpt de complete ervaring, een UI ontwerper ontwerp de componenten die een gebruiker tegen kan komen. Maar die vlieger gaat helaas niet op. Te beginnen met de gebruiksvriendelijkheid van een user interface. De user interface ontwerper focust zich op drie criteria:

  1. Efficiëntie: Hoe snel kun je je doel bereiken?
  2. Effectiviteit: In hoeverre komt het doel overeen met het doel van de gebruiker?
  3. Tevredenheid: Hoe prettig was de user interface?

En de complete ervaring dan? De ervaring van het begin tot het eind, inclusief de herinnering van de gebruiker. Dan denk je ook aan: Hoe staat de helpdesk je te woord?; Hoe gaat men om met retourneringen?, en zo kun je nog vele andere dingen opnoemen die er toe doen.

We willen de experience ontwerpen, het grote geheel. Hiermee is meteen de user experience designer geboren. Maar hoe ontwerp je de experience?

Strikt gezien, bepaalt de gebruiker in combinatie met jouw dienst zijn ervaring. Je kunt onmogelijk alle denkbare situaties van jouw dienst onder controle houden, zelfs al zou je alle mogelijke middelen ter beschikking hebben. Zelfs de situatie waar een designer vanuit gaat, kent ontelbaar veel varianten. Het ontwerpen van de ervaring is strikt gezien onmogelijk. En dat is niet erg. Je moet juist niet de ervaring strikt en volledig willen vastleggen, want dan forceer je gebruikers in een keurslijf en bereik je het tegenovergestelde van wat je zou willen.

Oké, en als we nu het exacte gedrag van de gebruiker even buiten beschouwing houden. Klopt het dan wel? Kun je dan wel een ervaring ontwerpen?

De UX designer zou in dat geval complete controle moeten hebben over het strategie-, concept-, ontwerp- én ontwikkelingsproces. En ook dat is onmogelijk. Een product of dienst is snel complex. Veel disciplines zijn nodig om iets werkend op de markt te brengen. Elke discipline beïnvloedt op zijn manier de ervaring. Het is absurt en arrogant te denken dat één discipline hierover alle controle heeft. Ook de back-end ontwikkelaar heeft grote invloed op de ervaring. Gaat de UX designer dit ook doen? Is hij een alleskunner? Een recept voor oppervlakkige producten en diensten?

De UX designer bestaat niet. Je bouwt als team samen een product en ervaring. Noem óf iedereen óf niemand een user experience designer. De functie-omschrijving heeft in ieder geval geen enkele betekenis.

Ik heb het idee dat de term UX designer is ontstaan uit de onzekerheid over de rol van een nieuw type designer die zich op meerdere vakgebieden begeeft binnen een organisatie. Huidige organisatie-structuren eisen een functie-omschrijving. Dat is niet meer van deze tijd. Het is verstandiger om de verschillende rollen niet geforceerd in één functie-omschrijving te willen proppen, maar te accepteren dat iemand verschillende rollen kan vervullen. Daarom vind ik Holacracy ook zo elegant. Dat gaat niet uit van een functie, maar van een combinatie van rollen.

Om nog even terug te komen op de rol van de UI ontwerper. Veel illustraties die het verschil tussen user interface en user experience design geven, zijn voorbeelden van user interfaces die uiteindelijk de ervaring beïnvloeden.

If you need to call Barclays you can do so via the app. This allows you to skip the authentication over the phone because you did that when you logged into the app. This is a great example of outstanding user experience design. I am sure getting the telephone system and mobile application to talk to one another was not easy. Yet no doubt it saves hundreds of users hassle everyday.

Kijk, dit is nou een veel efficiëntere user interface. Er zijn minder handelingen nodig, en daardoor een betere ervaring.

Het proces en de samenstelling van het team hebben de grootse impact op de uiteindelijke ervaring. Niet een individu.

Bart van de Biezen

Bart van de Biezen

Als cognitief ergonoom bij Aan Zee Communicatie, onderzoek, ontwerp, spreek en schrijf ik over user interfaces en usability. M'n achtergrond: Industrieel Ontwerpen en daarna Psychologie aan de Universiteit Twente, afgestudeerd bij Philips op midair pointing voor een nieuwe generatie TV's, Apple Design Award voor CSSEdit, usability onderzoeker bij MetrixLab en blogger.